Percurso de leitura

Baixar o guia em PDF Planilha de acompanhamento

Um caminho prático para ir das primeiras frases em latim até Cícero, Agostinho e Tomás de Aquino, usando só recursos gratuitos e verificados (e, como referência, o método Ørberg). Com 20 a 30 minutos por dia, as etapas I a III levam cerca de um ano.

Onde começar?

Faça este teste de cinco minutos. Abra cada texto abaixo, em ordem, leia o primeiro parágrafo (ou as dez primeiras linhas) e pare no primeiro em que precisar do dicionário mais de uma vez por frase.

  1. Ora Maritima: a Latin story for beginners (E. A. Sonnenschein) (etapa II). Se foi difícil, comece pela Etapa I, com um método; se foi tranquilo, pela Etapa II.
  2. Pons Tironum (R. B. Appleton e W. H. S. Jones) (etapa III). Se foi difícil, comece pela Etapa II, com um método; se foi tranquilo, pela Etapa III.
  3. Breviarium ab urbe condita (Eutropius) (etapa IV). Se foi difícil, comece pela Etapa III, com um método; se foi tranquilo, pela Etapa IV.

Se os quatro foram tranquilos, vá direto à Etapa V (ou às etapas VI e VII, conforme seu interesse). Na dúvida, comece uma etapa abaixo: ler fácil demais custa pouco; ler difícil demais faz desistir.

O método: cinco hábitos

1. Leia muito, leia fácil, leia em ordem
Quase todo o seu tempo deve ir para textos que você entende quase inteiros. O latim se aprende pela quantidade de latim compreendido, não pela quantidade de tabelas decoradas. Regra prática: mais de cinco a oito palavras desconhecidas por página que atrapalham o sentido, e o texto está difícil demais: volte uma etapa, sem culpa.
2. Leia em voz alta
O latim foi feito para ser ouvido. Leia cada trecho em voz alta antes de analisar. Escolha uma pronúncia (restaurada, a reconstrução do latim clássico, ou eclesiástica, a da Igreja, muito próxima do italiano) e seja consistente. Os áudios do LibriVox ajudam a calibrar o ouvido; os leitores indicam qual pronúncia usam.
3. Entenda na ordem latina
Não "cace o verbo" nem reordene a frase para o português. Leia da primeira palavra à última, segurando as expectativas: um nominativo pede um verbo; um cum pede um subjuntivo; um ut abre uma finalidade ou consequência. As edições comentadas ensinam isso frase a frase.
4. Colete construções, não só palavras
No máximo cinco anotações por sessão, sempre com a frase inteira em que apareceram. Anote construções (ablativo absoluto, oração infinitiva, cum histórico) com a mesma atenção que dá ao vocabulário. Revise após 1, 3 e 7 dias; a planilha calcula as datas.
5. Escreva o summarium
Ao terminar, escreva duas ou três frases em latim, simples, sobre o que leu: Quis? (quem) · Quid facit? (o que faz) · Quomodo finitur? (como termina). Exemplo: Caesar in Galliam venit. Cum Helvetiis pugnat et eos vincit. Galli timent. Errar faz parte; o objetivo é produzir, não ser perfeito.

Uma semana típica (30 minutos por dia)

DiaO que fazer
Segunda a sexta20 min de leitura nova em voz alta + 10 min de releitura do trecho anterior ou de revisão das anotações
SábadoEscrever os summaria da semana e revisar as construções anotadas
DomingoLivre: ouvir um áudio de algo já lido, ou folhear a gramática procurando o que apareceu na semana

Como classificamos a dificuldade

Cada recurso recebe uma nota de 1 a 5, independente da etapa, considerando frequência do vocabulário, complexidade morfológica e sintática, estilo, extensão, existência de notas e conhecimento gramatical exigido. É uma estimativa editorial, não uma medida científica, e não usamos os níveis do Quadro Europeu (A1–C2), que foram pensados para línguas faladas.

1 · ElementarFrases curtas, vocabulário controlado, morfologia básica. Para quem está começando.
2 · BásicoNarrativas simples e contínuas; todas as declinações, tempos principais, poucas subordinadas.
3 · IntermediárioLatim autêntico de prosa simples ou textos adaptados longos; subjuntivo, infinitivas, ablativo absoluto.
4 · AvançadoProsa clássica elaborada ou poesia com comentário; períodos longos, vocabulário amplo.
5 · SuperiorPoesia sem comentário, filosofia, retórica densa, latim arcaico ou muito técnico.

As sete etapas

As etapas I a V formam uma sequência natural. As etapas VI e VII são caminhos paralelos: o latim cristão e o medieval não são "mais difíceis" que o clássico, e podem começar a partir da etapa III, conforme o seu interesse. Dentro de cada etapa, os recursos estão em ordem sugerida.

Etapa I · Prima Verba

Primeiras palavras

Palavras, frases curtas e os primeiros capítulos de um método. Para quem está começando do zero ou recomeçando.

Para quem
Você nunca estudou latim, ou estudou há muito tempo e quer recomeçar com calma.

Objetivo
Reconhecer as formas mais comuns (nominativo, acusativo, genitivo; presente do indicativo) e entender frases curtas sem traduzir palavra por palavra.
Como ler
Siga um método do começo (Familia Romana ou Latin for Beginners) e leia cada capítulo em voz alta. Não decore tabelas antes de ver as formas em frases.

Meta
Os 10 primeiros capítulos de um método, em 4 a 8 semanas.

Recursos desta etapa

RecursoAutorDificuldadeTipoÁudioOnde
Latine loqui: curso básico de latim, volume ILeni Ribeiro Leite1 · ElementarDidático—Repositório UFES (EDUFES)
Latine loqui: curso básico de latim, volume IILeni Ribeiro Leite1 · ElementarDidático—Repositório UFES (EDUFES)
Lingua Latina per se Illustrata, Pars I: Familia RomanaHans H. Ørberg1 · ElementarDidático—Hackett Publishing
Exercitia Latina IHans H. Ørberg1 · ElementarDidático—Hackett Publishing
Latin for BeginnersBenjamin L. D'Ooge1 · ElementarDidáticosimProject Gutenberg
Lingua Latina: Primus AnnusW. L. Paine e C. L. Mainwaring1 · ElementarDidático—Project Gutenberg
Gramática LatinaPe. João Ravizza– · Didático—Internet Archive
Kennedy's Revised Latin PrimerBenjamin Hall Kennedy– · Didático—Internet Archive
Whitaker's WordsWilliam A. Whitaker– · Didático—Whitaker's Words

Sinal para avançar: Você lê um capítulo didático curto sem consultar nada e sabe dizer quem faz o quê em cada frase.

Ver os 9 recursos desta etapa no catálogo →

Etapa II · Primae Fabulae

Primeiras narrativas

Narrativas curtas e graduadas, escritas para estudantes: fábulas, mitos e cenas da vida romana com vocabulário controlado.

Para quem
Você conhece as três primeiras declinações, o presente, o imperfeito e o perfeito.

Objetivo
Ler histórias inteiras com prazer, acostumar-se ao ritmo da frase latina (verbo no fim) e absorver vocabulário por repetição.
Como ler
Leia muito e leia fácil: histórias curtas, uma por dia. Releia a anterior antes de começar a nova. Use as notas e o vocabulário do próprio livro.

Meta
Duas ou três coletâneas graduadas, em 2 a 4 meses.

Recursos desta etapa

RecursoAutorDificuldadeTipoÁudioOnde
Colloquia PersonarumHans H. Ørberg1 · ElementarDidático—Hackett Publishing
Ora Maritima: a Latin story for beginnersE. A. Sonnenschein1 · ElementarDidático—Internet Archive
Puer RomanusR. B. Appleton e W. H. S. Jones1 · ElementarDidático—Project Gutenberg
Fabulae, virginibus puerisque aut narrandae aut recitandaeR. B. Appleton2 · BásicoDidático—Project Gutenberg
A First Latin ReaderHerbert C. Nutting2 · BásicoDidático—Internet Archive
Ritchie's Fabulae FacilesFrancis Ritchie (ed. J. C. Kirtland)2 · BásicoDidáticosimProject Gutenberg
Pro Patria: a Latin story for beginnersE. A. Sonnenschein2 · BásicoDidático—Internet Archive
Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorumHermannus Schottennius Hessus2 · BásicoOriginal—Project Gutenberg
Gradatim: an easy Latin translation bookH. R. Heatley e H. N. Kingdon2 · BásicoDidático—Internet Archive
New Latin GrammarCharles E. Bennett– · Didático—Project Gutenberg
DCC Latin Core VocabularyChristopher Francese e Dickinson College– · Didático—Dickinson College Commentaries
LogeionUniversidade de Chicago– · Didático—Logeion
LatinitiumDaniel Pettersson e Amelie Rosengren– · Didático—Latinitium

Sinal para avançar: Você termina uma fábula de uma página precisando de menos de cinco palavras no dicionário.

Ver os 13 recursos desta etapa no catálogo →

Etapa III · Fundamenta

Fundamentos

Leituras mais longas e de gramática progressivamente mais complexa: subjuntivo, oração infinitiva, ablativo absoluto, períodos maiores.

Para quem
Você já leu narrativas graduadas inteiras e começa a reconhecer o subjuntivo e as orações subordinadas.

Objetivo
Consolidar a morfologia completa e a sintaxe do período, lendo textos adaptados ou escritos em latim simples mas contínuo.
Como ler
Alterne um texto longo (Epitome Historiae Sacrae, Roma Aeterna) com uma gramática de referência aberta ao lado. Anote as construções que se repetem, não só palavras.

Meta
Um livro longo de leitura contínua, em 3 a 6 meses.

Recursos desta etapa

RecursoAutorDificuldadeTipoÁudioOnde
Pons TironumR. B. Appleton e W. H. S. Jones2 · BásicoDidático—Project Gutenberg
Epitome historiae sacraeCharles François Lhomond2 · BásicoDidático—Vicifons (Latin Wikisource)
Urbis Romae viri illustres (seleções)Charles François Lhomond2 · BásicoAdaptado—Project Gutenberg
The Gate to Caesar (De Bello Gallico II, simplificado e original)Gaius Iulius Caesar (ed. W. C. Collar)2 · BásicoSimplificado—Project Gutenberg
Ad Alpes: a Tale of Roman LifeHerbert C. Nutting3 · IntermediárioDidático—Internet Archive
Robinson CrusoëusF. J. Goffaux (a partir de Campe e Defoe)2 · BásicoAdaptado—Project Gutenberg
Rebilius CrūsōFrancis William Newman (a partir de Defoe)2 · BásicoAdaptado—Project Gutenberg
Lingua Latina per se Illustrata, Pars II: Roma AeternaHans H. Ørberg3 · IntermediárioAdaptado—Hackett Publishing
Exercitia Latina IIHans H. Ørberg3 · IntermediárioDidático—Hackett Publishing
Insula thesaurariaArcadius Avellanus (a partir de R. L. Stevenson)3 · IntermediárioAdaptado—Project Gutenberg
Allen and Greenough's New Latin Grammar (edição DCC)J. H. Allen e J. B. Greenough– · Didático—Dickinson College Commentaries
A Latin Dictionary (Lewis & Short)Charlton T. Lewis e Charles Short– · Didático—Perseus Digital Library
Grammatica Latina para uso das escholasJ. N. Madvig (trad. Augusto Epifânio da Silva Dias)– · Didático—Internet Archive
Novo methodo da grammatica latina (1752)Congregação do Oratório (António Pereira de Figueiredo)– · Didático—Internet Archive

Sinal para avançar: Você segue uma narrativa de várias páginas sem perder o fio e identifica a função de cada oração subordinada.

Ver os 14 recursos desta etapa no catálogo →

Etapa IV · Ad Fontes

Às fontes

Os primeiros textos latinos autênticos, com comentário e vocabulário: César, Nepos, Fedro, o Evangelho em latim, Sulpício Severo.

Para quem
Você leu textos longos adaptados e quer, enfim, ler os próprios autores.

Objetivo
Passar do latim escrito para estudantes ao latim escrito por romanos, com o apoio de edições comentadas.
Como ler
Escolha edições com notas e vocabulário na mesma página (os comentários do DCC e da Open Book Publishers são ideais). Leia trechos curtos todos os dias, releia em voz alta e só então consulte a tradução.

Meta
Um livro de César ou a Vida de Aníbal inteira, em 2 a 4 meses.

Recursos desta etapa

RecursoAutorDificuldadeTipoÁudioOnde
Breviarium ab urbe conditaEutropius2 · BásicoOriginal—Dickinson College Commentaries
Fabulae AesopiaePhaedrus3 · IntermediárioOriginal—Perseus Digital Library
Vita HannibalisCornelius Nepos3 · IntermediárioOriginal—Dickinson College Commentaries
De viris illustribus (Vitae)Cornelius Nepos3 · IntermediárioOriginal—Perseus Digital Library
Historia Apollonii regis TyriAnônimo (séc. V–VI)2 · BásicoOriginalsimVicifons (Latin Wikisource)
Commentarii de Bello Gallico (seleções)Gaius Iulius Caesar3 · IntermediárioOriginalsimDickinson College Commentaries
Commentarii de Bello Gallico (texto integral)Gaius Iulius Caesar3 · IntermediárioOriginalsimPerseus Digital Library
Selections from Erasmus, principally from his EpistlesDesiderius Erasmus (ed. P. S. Allen)3 · IntermediárioOriginal—Project Gutenberg
Colloquia familiariaDesiderius Erasmus Roterodamus3 · IntermediárioOriginal—Vicifons (Latin Wikisource)
Gildersleeve's Latin GrammarBasil L. Gildersleeve e Gonzalez Lodge– · Didático—Internet Archive
The Latin LibraryWilliam L. Carey (mantenedor)– · Original—The Latin Library
VicipaediaComunidade Vicipaedia3 · IntermediárioOriginal—Vicipaedia

Sinal para avançar: Você lê um capítulo de César com as notas e sente que a dificuldade está no conteúdo, não mais na língua.

Ver os 12 recursos desta etapa no catálogo →

Etapa V · Auctores Romani

Autores romanos

A literatura clássica: Cícero, Virgílio, Ovídio, Sêneca, Salústio, Tito Lívio, Tácito, Lucrécio.

Para quem
Você já leu um autor autêntico com comentário e quer explorar a literatura romana por conta própria.

Objetivo
Leitura extensiva de prosa e poesia clássicas; aprender a escandir hexâmetros e a seguir os períodos de Cícero.
Como ler
Comece pela prosa (Cícero, Sêneca) e vá à poesia com comentário (Eneida IV, Amores I). Varie autores e gêneros; não é preciso ler obras inteiras de uma vez.

Meta
Sem meta fixa: esta etapa dura o tempo que você quiser.

Recursos desta etapa

RecursoAutorDificuldadeTipoÁudioOnde
De Imperio Cn. Pompei, 27–49Marcus Tullius Cicero4 · AvançadoOriginalsimDickinson College Commentaries
In Catilinam I, com notas e vocabulárioMarcus Tullius Cicero (ed. John Henderson)4 · AvançadoOriginal—Project Gutenberg
In Catilinam I–IVMarcus Tullius Cicero4 · AvançadoOriginal—Perseus Digital Library
Epistulae (33 cartas selecionadas)Gaius Plinius Caecilius Secundus3 · IntermediárioOriginal—Dickinson College Commentaries
Laelius de AmicitiaMarcus Tullius Cicero4 · AvançadoOriginal—Perseus Digital Library
Cato Maior de SenectuteMarcus Tullius Cicero4 · AvançadoOriginal—Perseus Digital Library
De Officiis (latim e inglês)Marcus Tullius Cicero4 · AvançadoOriginal—Project Gutenberg
Epistulae Morales ad LuciliumLucius Annaeus Seneca3 · IntermediárioOriginalsimPerseus Digital Library
Somnium Scipionis (De re publica VI)Marcus Tullius Cicero4 · AvançadoOriginal—Vicifons (Latin Wikisource)
Bellum CatilinaeGaius Sallustius Crispus4 · AvançadoOriginal—Perseus Digital Library
Ab urbe condita, liber ITitus Livius4 · AvançadoOriginal—Perseus Digital Library
Amores, liber IPublius Ovidius Naso4 · AvançadoOriginalsimDickinson College Commentaries
Catulli CarminaGaius Valerius Catullus4 · AvançadoOriginalsimProject Gutenberg
Metamorphoses III, 511–733 (Penteu)Publius Ovidius Naso4 · AvançadoOriginal—Open Book Publishers
Metamorphoses (texto integral)Publius Ovidius Naso4 · AvançadoOriginal—Perseus Digital Library
Aeneis (seleções)Publius Vergilius Maro4 · AvançadoOriginalsimDickinson College Commentaries
Aeneis (texto integral)Publius Vergilius Maro5 · SuperiorOriginalsimPerseus Digital Library
Bucolica (Eclogae)Publius Vergilius Maro4 · AvançadoOriginalsimProject Gutenberg
Aeneis IV, 1–299 (Dido)Publius Vergilius Maro4 · AvançadoOriginal—Open Book Publishers
Aeneis XI (Palante e Camila), seleçõesPublius Vergilius Maro4 · AvançadoOriginal—Open Book Publishers
In Verrem II.1, 53–86Marcus Tullius Cicero4 · AvançadoOriginalsimDickinson College Commentaries
Philippica II (seleções)Marcus Tullius Cicero5 · SuperiorOriginal—Dickinson College Commentaries
AgricolaPublius Cornelius Tacitus4 · AvançadoOriginalsimDickinson College Commentaries
Annales XV, 20–23 e 33–45Publius Cornelius Tacitus5 · SuperiorOriginalsimDickinson College Commentaries
Carmina et Epodi (Odes e Epodos)Quintus Horatius Flaccus5 · SuperiorOriginal—Project Gutenberg
Georgica, liber IVPublius Vergilius Maro5 · SuperiorOriginalsimDickinson College Commentaries
Apologia (Pro se de magia)Apuleius Madaurensis5 · SuperiorOriginal—Dickinson College Commentaries

Sinal para avançar: Não há próxima etapa obrigatória: as etapas VI e VII são outros caminhos, não degraus mais altos.

Ver os 27 recursos desta etapa no catálogo →

Etapa VI · Latinitas Christiana

Latinidade cristã

A Vulgata, os Padres da Igreja, a liturgia e a espiritualidade: Jerônimo, Agostinho, Ambrósio, a Regra de São Bento, os hinos, a Imitação de Cristo.

Para quem
Qualquer leitor a partir da etapa III. O latim cristão não é mais difícil que o clássico: muitas vezes é mais simples e mais próximo do português.

Objetivo
Ler as Escrituras e os Padres no original, reconhecendo o vocabulário e a sintaxe próprios do latim tardio e eclesiástico.
Como ler
Comece pela Vulgata (Marcos, Gênesis, Salmos), que você já conhece em português. Depois, Sulpício Severo, as Confissões e as Cartas de Jerônimo. A Imitação de Cristo é uma excelente leitura diária.

Meta
Um Evangelho inteiro e um Padre da Igreja, no seu ritmo.

Recursos desta etapa

RecursoAutorDificuldadeTipoÁudioOnde
Biblia Sacra Vulgata (editio Clementina)Hieronymus Stridonensis (Vulgata)2 · BásicoOriginalsimVicifons (Latin Wikisource)
Prophetia Ionae (Vulgata)Hieronymus Stridonensis (Vulgata)2 · BásicoOriginal—Project Gutenberg
Regula sancti BenedictiBenedictus Nursinus2 · BásicoOriginalsimVicifons (Latin Wikisource)
Vita Sancti MartiniSulpicius Severus3 · IntermediárioOriginalsimDickinson College Commentaries
De imitatione ChristiThomas a Kempis2 · BásicoOriginalsimVicifons (Latin Wikisource)
Vita Malchi monachi captiviHieronymus Stridonensis3 · IntermediárioOriginal—Dickinson College Commentaries
Vita Sancti Pauli primi eremitaeHieronymus Stridonensis3 · IntermediárioOriginal—Corpus Corporum
ConfessionesAugustinus Hipponensis4 · AvançadoOriginalsimCorpus Corporum
Epistulae (18 cartas selecionadas)Hieronymus Stridonensis4 · AvançadoOriginal—Perseus Digital Library
Epistolae (texto integral)Hieronymus Stridonensis4 · AvançadoOriginal—Corpus Corporum
Epistulae (cartas selecionadas)Augustinus Hipponensis4 · AvançadoOriginal—Perseus Digital Library
De civitate DeiAugustinus Hipponensis4 · AvançadoOriginalsimCorpus Corporum
Te DeumAtribuído a Nicetas de Remesiana ou a Ambrósio2 · BásicoOriginal—Vicifons (Latin Wikisource)
Pange lingua gloriosi corporis mysteriumThomas de Aquino3 · IntermediárioOriginal—Vicifons (Latin Wikisource)
Dies iraeAtribuído a Thomas de Celano3 · IntermediárioOriginal—Vicifons (Latin Wikisource)
Stabat MaterAtribuído a Jacopone da Todi2 · BásicoOriginalsimVicifons (Latin Wikisource)

Sinal para avançar: Você lê a Vulgata com fluência e já consegue acompanhar a argumentação de Agostinho.

Ver os 16 recursos desta etapa no catálogo →

Etapa VII · Sapientia Mediaevalis

Sabedoria medieval

O latim medieval e escolástico: Boécio, Beda, Eginardo, Anselmo, Tomás de Aquino, Boaventura, a Legenda Áurea, os Carmina Burana.

Para quem
Leitores a partir da etapa IV, ou da etapa VI para os textos teológicos. A escolástica tem sintaxe simples e vocabulário técnico; as crônicas são narrativas.

Objetivo
Ler filosofia, teologia e história medievais no original e dominar o vocabulário técnico da escolástica.
Como ler
Para a escolástica, leia um artigo da Summa por vez, seguindo a estrutura (objeções, sed contra, respondeo, respostas). Para as crônicas e lendas, leia como narrativa.

Meta
O Proslogion inteiro, ou vinte artigos da Summa, ou uma crônica.

Recursos desta etapa

RecursoAutorDificuldadeTipoÁudioOnde
Navigatio Sancti Brendani AbbatisAnônimo (séc. IX–X)2 · BásicoOriginal—Dickinson College Commentaries
Gesta Romanorum (edição Oesterley)Anônimo (séc. XIII–XIV)2 · BásicoOriginal—Vicifons (Latin Wikisource)
De consolatione philosophiaeAnicius Manlius Severinus Boethius4 · AvançadoOriginalsimCorpus Corporum
Historia Ecclesiastica gentis Anglorum (seleções)Beda Venerabilis3 · IntermediárioOriginal—Dickinson College Commentaries
Vita Karoli MagniEinhardus3 · IntermediárioOriginal—Vicifons (Latin Wikisource)
Gesta Francorum et aliorum HierosolimitanorumAnônimo (c. 1100)3 · IntermediárioOriginal—Dickinson College Commentaries
Legenda aurea (capítulos transcritos)Iacobus de Voragine3 · IntermediárioOriginal—Vicifons (Latin Wikisource)
ProslogionAnselmus Cantuariensis3 · IntermediárioOriginal—Corpus Corporum
EtymologiaeIsidorus Hispalensis3 · IntermediárioOriginal—Corpus Corporum
De diligendo DeoBernardus Claraevallensis3 · IntermediárioOriginal—Corpus Corporum
Didascalicon (Eruditio didascalica)Hugo de Sancto Victore3 · IntermediárioOriginal—Corpus Corporum
Summa Theologiae, Prima parsThomas de Aquino3 · IntermediárioOriginal—Corpus Thomisticum
De ente et essentiaThomas de Aquino4 · AvançadoOriginal—Corpus Thomisticum
Carmina Burana (seleção)Anônimo (séc. XII–XIII)4 · AvançadoOriginal—Vicifons (Latin Wikisource)
Meditationes de prima philosophiaRené Descartes4 · AvançadoOriginal—Project Gutenberg

Sinal para avançar: Não há próxima etapa. Tolle, lege!

Ver os 15 recursos desta etapa no catálogo →

Dicas para quem fala português

Vantagem
Cerca de 90% do vocabulário latino tem parente direto em português. Aqua, terra, pater, mater, amicus, bonus, magnus, dicere, facere, venire: o sentido quase sempre se adivinha. A dificuldade está na morfologia (os casos) e na ordem das palavras, não no léxico.
Falsos amigos frequentes
Villa = casa de campo (não vila); officium = dever (não ofício); virtus = coragem, valor (não só virtude); familia = conjunto dos escravos e da casa (não a família nuclear); liber = livro, mas também "livre"; sinister = esquerdo; hostis = inimigo (não hóspede: isso é hospes); cadere = cair (caedere = cortar, matar).
Os casos, em português
Pense nos casos como funções que o português marca com preposições e posição: nominativo = sujeito; acusativo = objeto direto (e "para" com movimento); genitivo = "de"; dativo = "a/para" alguém; ablativo = "com, por, em, de" (meio, lugar, origem). O vocativo é o chamamento. Em português ainda temos resquícios: eu/me/mim.
Pronúncia
Na restaurada: c sempre /k/ (Cicero = "Kíkero"), v = /w/, ae = "ai", vogais longas realmente longas. Na eclesiástica: c antes de e/i = "tch", v = /v/, ae = "é", gn = "nh". As duas são legítimas; a eclesiástica soa natural para brasileiros, a restaurada é padrão nas universidades. Para a liturgia e a Vulgata, a eclesiástica; para Virgílio, a restaurada.

Macrons (ā, ē, ī, ō, ū) marcam vogais longas e ajudam a distinguir formas (puella nominativo, puellā ablativo). Os métodos e leitores modernos costumam usá-los; os textos antigos em edição corrente, não. Aprenda com eles e acostume-se a lê-los sem.